Büyük Adam

“Kim bu büyük adam?” isimli bir öykü okumuştum, yaklaşık 65 yıl önce. Belleğim beni yanıltmıyorsa, Recaizade Mahmut Ekrem Beye aitti öykü.

Kat elbiseli, temiz giyimli bir adam, her sabah aynı saatlerde evinde çıkıyor, belirli bir yöne doğru gidiyordu. O adamı evden çıkıınca saati olanlar saatlerini ayarlıyordu. Kimseyle konuşmuyordu. Halk “Kim bu büyük adam” diye öykünüyordu.

O büyük adam, bir gün bir bakkaldan içeri girdi. Bakkal ondan kendisine gelen bir mektubu okumasını rica etti. Büyük adam, okuma bilmediğini söyledi.

Okumaları olduğunu, belli eğitimlerden de geçtiklerini bildiğimiz insanlar var. Büyük mevkilere gelmeyi düşünüyorlar. Hatta kimileri de o mevkilere geliyor.

O da ne?

Bakıyorsunuz o büyük adam sandıklarınız, sıradan insanlardan farklı değil. Tutumları, davranışları ileri sürdükleri düşünceler, verdikleri kararlar, verdikleri kararlardan dönmeler, farklı kararlar vermeleri, büyük adam sandıklarınızın sıradanlığını ortaya koyuyor. Sonra dönüp, kendinize “Bunlar mı bizi yönetecek?” diye soruyorsunuz. Aklınıza, sözünü ettiğim öyküdeki, halkın büyük adam olarak ismini verdikleri kişi geliyor.

Büyük adam, başları sürekli karlı, yüksek ve yalçın dağlar gibidir. Uzaktan gördüğünüz gibi yaklaştıkça büyürler.

Büyük adam da yaklaştıkça küçülen değil, büyüyen adamdır. Örneğin, Atatürk böyledir. Ölümünün üzerinden 95 yıl geçmiş ama büyüklüğünden hiçbir şey kaybolmamıştır. Düşünceleri, ortaya koyduğu ilkeler, zamana meydan okumaktadır.

Büyük adamın dili, kalbinin arkasındadır. Söyleyeceği sözü önce kalbine danışır, sonra söyler. Büyük adam düşünerek söyler, söyledikten sonra sözünden dönmez. Büyük ardam, akşam başka türlü, sabah başka türlü konuşmaz. Büyük adam, vara-yoğa da konuşmaz. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri öyle diyor: “Az ye, az uyu, az konuş”

Bizim bir halk deyimimiz de; “Çok malda haram, çok sözde yalan vardır” demiyor mu?

Dinimiz “Bilenlerle bilmeyenler bir değildir” diyor ama yaşadığımız toplumda, bilenler kendilerini bir kenara çekmiş, meydan bilmeyenlere kalmış.

Halk ozanımızın dediği gibi;

“Besbelli dünyanın sonuna kaldık

Yiğit belli değil, dert belli değil.

Herkes yarasına derman arıyor

Dava belli değil, dert belli değil”