Aydın’dan Doğan Güneş, Doğusuyla Batısıyla Tüm Memleketi Aydınlattı.
Başarılarıyla ve dramıyla Türk siyasetinin yakın dönemine damgasını vurmuş ve halk tarafından çok sevilmiş siyasî şahsiyetlerden biri olan Ali Adnan Menderes 1899’da (19. yüzyılın son senesinde) Ege gerdanlığının incilerinden biri olan Aydın’da(Koçarlı’da) dünyaya gelmiştir. Babası Kâtipzâdeler’den tahrirat kâtibi İbrahim Ethem Bey’dir. Annesi Tevhide Hanım ise Kırım Türklerinden ve Aydın’ın hatırı sayılır derecede büyük toprak sahibi zengin ailelerinden Hacı Ali Paşa’nın kızıdır. Annesi Tevhide Hanım’ı, babası Ethem Bey’i ve ablası Melike’yi verem hastalığından kaybetmiştir. Küçük Adnan, anne ve babasını çok erken yaşlarda kaybettiği için babaannesi Fıtnat Hanım tarafından büyütülmüştür.
Gelecekte büyük makamlara gelecek olan küçük Adnan, İttihat ve Terakkî İdâdîsi’nde başladığı eğitimini İzmir’deki Kızılçullu Amerikan Koleji’nde bitirmiştir. Ali Adnan, okulunu bitirmesinin ardından dedesi Hacı Ali Paşazâde’nin kendisine miras bıraktığı Çakırbeyli Çiftliği’nin başına geçmiştir. Çiftliğin önemli bir bölümünü, büyük bir fedakârlık göstererek topraksız çiftçilere bırakmıştır. Yedek subay olarak askere alındığında Birinci Dünya Savaşı sonlarına yaklaşılıyordu. Temel eğitimini İstanbul Maltepe Tâlimgâhı’nda yapmıştır. Daha sonra bu çerçevede Filistin’e gönderilmiştir. Büyük bir vatansever olan Menderes, Yunanlıların Aydın’a saldırma girişimleri üzerine arkadaşlarıyla “Ayyıldız” adlı örgütü kurmuştur. Piyade alay yaveri olarak Söke’de İstiklâl Savaşı’na katılmıştır. Buradaki üstün gayretleri, kararlı mücadelesi ve azmiyle istiklâl madalyasıyla taltif edilmiştir.
Büyük bir nezaket ve nezahet sahibi olan Adnan Menderes 1928’de İzmir’in tanınmış ailelerinden Evliyazâdelerin kızı Fatma Berrin Hanım’la evlenmiştir. Bu evlilikten Yüksel, Mutlu ve Aydın adlarında üç evlâdı dünyaya gelmiştir. Menderes’in oğlu Yüksel 1971’de evinde ölü bulunmuş, Mutlu 1978’de trafik kazasında vefat etmiş, Aydın Menderes ise Refah Partisi milletvekili iken 1995’te geçirdiği trafik kazası sonucu felç kalmıştır.
Çiftçi bir ailenin evlâdı olan Adnan Menderes, Aydın Ticaret Odası üyeliği ve Ziraat Odası Başkanlığı yapmıştır. Bunların yanında Parlamentolar Türk Gurubu kurucu üyesiydi.
Ailesinden kendisine geniş bir arazi kalan merhum Ali Adnan Menderes bir süre doğduğu köy olan Çakırbeyli’de çiftçilikle uğraşmıştır. CHP’den siyaset yapma teklifi alsa da, siyasete Cumhuriyet döneminde kurulan, çok partili siyasî hayata geçiş yolunda ikinci deneme sayılan ve siyasî ömrü sadece üç ay olan Serbest Cumhuriyet Fırkası’nda başlamayı tercih etmiştir. Bu partinin Aydın teşkilâtlanmasında aktif görevlerde bulunmuş, nihayetinde de il başkanı olmuştur. Bu ilk tecrübeden sonra Cumhuriyet Halk Partisi’ne geçmiş, başka parti olmadığı için bu partide siyaset yapmaya başlamıştır. CHP’nin Aydın il başkanlığına getirilmiştir. 1931’de de Atatürk’ün teklifiyle CHP’den Aydın milletvekili olarak meclise girmiştir. Milletvekili seçildikten sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde okumaya başlamış, söz konusu üniversiteden 1935 yılında mezun olmuştur. Öte yandan 1935, 1939 ve 1943 genel seçimlerinde CHP milletvekili sıfatıyla mecliste bulunmuştur.
Demokrat Parti’nin Kuruluşu ve Halkın Bu Yeni Oluşuma Teveccühü
Merhum Adnan Menderes aslında CHP’nin politikalarından memnun değildi. Tek partili hayattan çok partili hayata geçilmesi onun en büyük arzularının başında geliyordu. Yine İnönü’nün hemen her şeyi devletleştirme politikası onun mantığına uymuyordu. Bütün bunlara ilâve olarak CHP’nin “Çiftçiyi Topraklandırma Yasası”, onun canını iyice sıkmıştı. Çıkarılmak istenen bu kanun, geniş toprak sahiplerinin özel mülkiyetine bir çeşit tecavüz demekti. O da, dedesinden kendisine kalan büyük bir arazinin mirasçısıydı. Tüm bunların yansıması olarak Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan’ın CHP Meclis Grubu’na Dörtlü Takrir’i vermesi ve Dörtlü Takrir’in CHP Meclis Grubunda reddedilmesi, devamında Menderes ve Köprülü’nün CHP’den ihraç edilmesine yol açmıştır. CHP’den ihraçlarına sebep olan takrire imza atan milletvekillerinden merhum Adnan Menderes ile Fuat Köprülü, Vatan Gazetesi’nde sert üslûpta yazılar kaleme almışlardı.
