Parkları, sokakları, Yunulan, yıkanılan yerleri, sürekli oturulan mekânları temiz tutmanın okulu yok. Toplumsal yaşamda kişilerin nasıl davranmaları gerektiğinin, çoğu insanların kendi anlayışlarına bırakılmıştır.
Yere düşen birini kaldırmak, yaşlı bir hanıma ya de erkeğe iletişim araçlarında yer vermek, olanaklarınız el veriyorsa, yoksula, öğrenciye destek olmanız insani bir davranıştır.
Her gün gidip geldiğim yolumun üzerinde, vali konağının karşısında Emniyet Müdürlüğüne ait bir alan var. Sözünü ettiğimi bu alan demir parmaklıklarla çevrilmiş. Oraya boş bir şişe, ya da başka bir madde atılması için yukarıdan aşağıya fırlatılması gerekiyor. O alan içinde çamlar var. Yer yer yeşillikler var. Orayı kirletmek için insanların özel davranıldığını düşünmek gerçekten insanı ürkütüyor. Bu nasıl bir davranıştır, nasıl bir ahlak yapısıdır, anlamak zor. Kaldı ki, sözü edilen bu yer, zaman zaman temizletiliyor. Bir süre sonra yine kirletiyorlar. Burayı kirleten insanların ruhu kirlenmiş.
Öte yandan, şehir kütüphanesinin üst tarafında yolla, Kütüphane arasında çevrili ve yeşil bitki örtülü bir alan var. Merdivenlerle Kütüphaneye inerken görürsünüz. Oralara da boş şişeler, çeşitli çöpler atılmış. Bu nasıl bir kafadır, nasıl bir anlayıştır, nasıl bir insanlıktır?
Yine, kentimizde Zafer Meydanı denilen bir alan var. Oralarda oturan insanların ç evreleri yeşillendirilmiş. Çimen ekilmiş. Çimenler büyüyünce Belediye tarafından biçiliyor. O yeşil alana bile bir şeyler atanları, daha çirkini tükürenleri görüyorum. İnsanı, insanlığından utandırıyorlar. Ama o çimenlileri kirletenler ve tükürenler utanmıyorlar.
O kirletmeyi doğal sayan insanı uyarmaya kalksanız, belki de: burada bu koşullar altında yaşamak istemiyorsan çek git!” bile diyebilirler.
Akli dengesi bozuk insanlarla alay etmek, onları konuşturup gülmek, Uzaktan uzağa, bağırarak ve utanç verici sözlere birbirlerine hitap etmek, yoldan geçen bayanlara, kızlara duyabilecekleri ya da duymayacakları bir ses tonuyla laf atmak, sık, sık rastladığımız davranışlardandır.
Bu saydığımız davranışların tümü insanlık dışıdır ve yasalarımıza göre suçtur. Ama suçluyu ortaya çıkarmak için ilgili kurumlara başvurmanız ve ispat etmeniz gerekir.
Kimse de böyle bir sorumluluğu üzerine almak istemiyor.
Daha başka ne gibi önlemler alınabilir bu çirkinlikler karşısında?
Bilemiyorum.