Kurtuluş İle Kuruluş Masasında Türkiye Ve Lozan 

Trablusgarp Savaşı’nın sonucu olarak imzalanan Uşi Antlaşması’nda 12 Adalar geçici olarak İtalya’ya bırakılır. Balkan Savaşları’nın sonunda imzalanan Londra Antlaşması’nda ise 12 Adalar’ın yazgısının büyük devletler tarafından çizileceği belirtildi. 1946 yılında yapılan Paris Barış Konferansı ile adalar Yunanistan’a verildi.(1) İmroz, Bozcaada ile Tavşan adalarından doğusundan sonra Akdeniz adaları ve bilhassa Limni,Semendirek,Midilli,Sakız, Sisam ve Nikarya adaları üzerinde Yunan hakimiyetine dair 17- 30 Mayıs 1913 tarihli Londra Antlaşması’n beşinci ve 1 – 14 Kasım 1913 tarihli Atina Antlaşması’nın on beşinci maddeleri yargıları  önünde 13 Şubat 1914 tarihli Londra Konferansı’nda dahil edilip 13 Şubat 1914 tarihinde Yunan hükümetine tebliğ edilen karar, iş bu antlaşmanın İtalya’nın hakimiyeti altına söylenilen ve on beşinci maddede geçen adalara yönelik yargı korunmuş kalmak şartı ile teyit edilmiştir. Asya sahilinden üç milden aşağı mesafede olan adalar, iş bu antlaşmaya açık olarak aykırı bulunmadıkça Türkiye hâkimiyeti altında kalacaklardır. (Madde 12)

Kapitülasyonlar tamamıyla kalkmış bu haklardan yararlanarak ülkemizde kurulmuş yabancı ticaret kuruluşlarının da Türk yasalarına uymaları zorunluluğu getirilmiştir. (Madde 28)

Batıda Bulgaristan ile olan sınırımız İstanbul, Neuilly ve Sevr Antlaşmalarıyla belirlenen Karadeniz kıyısındaki Rezve Deresi ağzından başlayıp Yunanistan sınırlarının Meriç üzerindeki kesiştiği yere kadar ki sınır kabul edildi. (Madde 2)

Güneyde Türkiye – Suriye sınırı, Fransızlarla 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile belirlendiği şekliyle Lozan’da onaylanmıştır. (Madde 3) Buna göre sınır, İskenderun Körfezi üzerinde Payas’ın güneyinde tespit edilen bir noktadan başlayarak Arsuz mevkiini Suriye’de, Kilis’i Türkiye’de bırakacak.

İngiltere ile ilgili meseleler ve Irak sınırı, Türkiye, İngiltere’nin elinde bulunan Mısır, Irak, Sudan ve Kıbrıs adası üzerindeki hakimiyet haklarından vazgeçecekti. (madde 17 – 21)

Boğazlarda bir komisyon kurulacak ve bu komisyonun başkanı Türk olacaktı. (Madde 15)

Türkiye sınırlar içinde yaşayan tüm azınlıklar Türk vatandaşı olarak kabul edilmiştir. Yunanistan’daki Türkler ile Türkiye’deki Rumlar mübadele edilecekler. İstanbul’daki Rumlarla Batı Trakya’daki Türkler bunun dışında tutulacaktı. (2)

Lozan Barış Antlaşması, 24 Ağustos 1923 tarihinde meclis yoluyla tasdik edildi. (3)

Kaynakça:

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Prof Dr. Refik Turan, Prof. Dr. Mustafa Safran, Prof. Dr. Necdet Hayta, Prof. Dr. M. Ali Çakmak, Prof. Dr. Cengiz Dönmez, Dr. Muhammet Şahin, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları Sayfa 41 – 42.

Düstur, Üçüncü Tertip, Cilt 5, Necmi İstikbal Matbaası, İstanbul, Sayfa 1 – 29

Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Lozan Barış Antlaşması, Sayfa 571.