İstanbul’da Vahşi Madencilik Paneli: Çevre Hukuku ve Sorumluluklar Masaya Yatırıldı

Kartal Belediyesi Soğanlık Kültür Merkezi, Gümüşhane Koruma Platformu (GÜMÇEV) ile Kartal Gümüşhaneliler Derneği (KARGÜMDER) tarafından ortaklaşa düzenlenen “Gümüşhane’de Vahşi Madencilik Farkındalık Paneli”ne ev sahipliği yaptı.

Av. Şengül Tarhan Buztaş’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde; Mühendis-Çevreci Derya Sever, Hukukçu Av. Ali Haydar Dereli, Metalurji Yüksek Mühendisi Cemalettin Küçük ve Çevreci-Tarihçi Musa Şahin konuşmacı olarak yer aldı.

Panelde, Gümüşhane’nin doğal güzelliklerini korumak ve gelecek nesillere yaşanabilir bir çevre bırakmak adına hukuki ve bilimsel mücadele yöntemleri tartışıldı.

“Herkes Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkına Sahiptir”

Panelin hukuki boyutunu ele alan Av. Ali Haydar Dereli, Türkiye’de çevre hukukunun temel dayanağının 1982 Anayasası’nın 56. maddesi olduğunu anımsattı. Anayasa metnindeki, “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir” hükmünü aktaran Dereli, bu maddenin hem kamu otoritelerine hem de bireylere yasal sorumluluklar yüklediğini belirtti.

Gümüşhane genelindeki maden davalarını da bu doğrultuda yürüttüklerini bildiren Dereli, Çevre Kanunu uyarınca koruma, atık yönetimi ve gürültü kontrolü gibi başlıkların yasal takipçisi olduklarını vurguladı.

Çevre Hukukunun Beş Temel İlkesi Anlatıldı

Av. Ali Haydar Dereli, çevre hukukunun işleyişinde beş temel ilkenin esas alındığını ifade etti. Kirlilik oluşmadan önce önlem almayı içeren “önleme ilkesi” ile ortaya çıkan zararın giderilme maliyetini failin karşılamasını öngören “kirleten öder ilkesi” üzerinde duran Dereli, ekonomik gelişme sağlanırken doğanın da gözetilmesini kapsayan “sürdürülebilir kalkınma ilkesi” hakkında detaylar paylaştı. Bilimsel kesinlik olmasa dahi ciddi çevresel risk durumlarında tedbir alınmasını emreden “ihtiyat ilkesi” ile vatandaşların kararlara katılımını sağlayan “katılım ilkesi” panelde geniş yer buldu.

ÇED Süreçleri ve İdari Sorumluluklar

Barajlar, maden işletmeleri, termik santraller ve otoyollar gibi büyük yatırımların Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecine tabi olduğunu hatırlatan hukukçular, projelerin çevreye vereceği etkilerin önceden raporlanmasının zorunlu olduğunu kaydetti. Çevre mevzuatına aykırı faaliyet yürüten firmalara yönelik idari para cezası, faaliyetin durdurulması, işletmenin kapatılması ve ruhsat iptali gibi idari yaptırımların uygulanabildiği yinelendi. Türk Ceza Kanunu kapsamında çevrenin kasten veya taksirle kirletilmesi, tehlikeli atıkların toprağa gömülmesi gibi eylemlerin hapis cezasına varan yaptırımlar doğurduğu, idare mahkemelerinde açılan ÇED olumlu kararının iptali ve maden ruhsatı iptali davalarının Gümüşhane için de hayati önem taşıdığı aktarıldı.