Okullarda Çölyak Hastalığı Farkındalık Çalışmaları

Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü personelleri tarafından okullarda Çölyak hastalığıyla alakalı bilgilendirme etkinliği yapıldı.

Çölyak hastalığının tek tedavisi ömür boyu buğday, arpa, çavdar yulaf tahıllarında bulunan glutenden uzak sıkı bir diyettir.

Bu kapsamda Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile iş birliği halinde özellikle çölyak hastalığına sahip öğrencilerin olduğu okullarda öğretmen ve öğrencilere farkındalık kazandırmak amacıyla eğitimler verildi.

Ayrıca çölyak hastalığına sahip öğrencilerin okul kantinlerinde glütensiz gıdaya ulaşabilmeleri amacıyla kantin işletme sahipleri teşvik edildi.

Çölyak hastalığı (Gluten Enteropatisi), bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus denilen yapıların bozulmasına sebep olan ve dolayısıyla da yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir sindirim sistemi hastalığıdır. Bu hasara buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahılların içerisinde bulunan gluten isimli bir protein neden olmaktadır.

Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır. Ailevi kalıtım söz konusudur. Hastalık yaşamının herhangi bir bölümünde ortaya çıkabilmektedir.

Çölyak hastalığı olan çocuklarda özellikle karın ağrısı, karında şişlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, enfeksiyonlarda artış ve gelişme geriliği, kusma, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabilir. İleri yaşlarda hastalığın belirtileri daha geniş bir yelpazeye yayılır.

Yetişkinlerde görülen belirtiler şunlardır:

Karın Bölgesinde öne doğru şişkinlik

Yaşa göre kilo azlığı

Kas zayıflığı

Kansızlık

Dışkıda anormallik, büyük tuvalet ihtiyacının artması

İshal

Kusma

Bezginlik

Nedeni bilinmeyen karaciğer hastalıkları

Büyüme geriliği

Ağız içinde oluşan aftlar

İştahsızlık, gaz şikayetleri

Eklem ve kemik ağrıları

Sinirlilik

Ciltte kaşıntılı döküntüler

Çölyak hastaları,  buğday,  arpa, çavdar, yulaflı gıdalar tüketmedikleri gibi ayrıca marketlerde satılan hazır gıdaların içeriklerine dikkat etmelidirler. Mutlaka gluten içermeyen gıdalar tüketmeliler.

Çölyak hastaları için güvenli yiyecekler:

Tüm sebzeler,

Tüm meyveler,

Tüm bakliyatlar,

Tüm katkısız katı ve sıvı yağlar,

Yumurta, bal, reçel, basit toz şeker, zeytin,

Et, balık, tavuk, (Bu ürünler katkılı olmadıkları gibi daha önce unla kızartılmış bir yağda kızartılıp işleme tabi tutulmamalıdır.)

Una batırılmamış konserve çeşitleri,

Mısır, pirinç, patatesin hem kendileri hem de unları besin hazırlamada kullanılabilir. Ayrıca kestane unu, nohut unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu da kullanılabilir.

Evde çekilmiş güvenli baharatlar.

Çölyak hastalığında diyet tedavisinde tüketilmemesi gereken besinler:

Buğday, arpa, çavdar ve yulaf katkılı her türlü ürün. (un, bulgur, bulgur pilavı, irmik, makarna, şehriye, kuskus, ekmek, kek, pasta, kurabiye, bisküvi, börek, çörek, gofret, simit, kraker, dondurma külahı, unlu tatlılar, gluten içeren hazır salça, ketçap, un ilave edilen çorbalar, soslar, tarhana, yarma gibi).

Galeta ununa, una batırılarak kızartılmış tavuk balık gibi et ürünleri.

Malt kullanılan içecekler, bira votka cin v.b.

Guten içeren hazır çorbalar, köfte, pane harçları gibi hazır çeşniler.

Sirke, çikolata, puding, sakız, ketçap, mayonez, dondurma gibi gıdaların bazılarında gluten bulunabilmektedir. Bunlar yenilmeden önce muhakkak ürün hakkında bilgi edinilmelidir.

Tuzlu, soslu kuruyemişler, glutenle yapıştırıldığı için yasaktır. Ancak bunların glutenle işlem görmemiş hali, gluten içermeyen kuruyemişler serbesttir.

Haber: Hasan AKTÜRK